Trong hoạt động giao nhận vận tải quốc tế, hàng Freehand và hàng Nominated là hai khái niệm thường xuyên được sử dụng giữa shipper, consignee, hãng tàu, hãng hàng không và freight forwarder.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn nhầm rằng hàng Freehand luôn là hàng trả trước, hàng Nominated luôn là hàng trả sau hoặc một loại hàng sẽ được hãng vận chuyển ưu tiên hơn loại còn lại.

Thực tế, điểm khác biệt quan trọng nhất nằm ở câu hỏi:

Bên nào có quyền lựa chọn forwarder và kiểm soát phương án vận chuyển quốc tế?

Hiểu đúng hàng Freehand và hàng Nominated giúp doanh nghiệp xác định rõ quyền quyết định, trách nhiệm phối hợp, các khoản chi phí phải thanh toán và cách xử lý khi lô hàng phát sinh vấn đề.

Tóm tắt nhanh: Hàng Freehand và hàng Nominated khác nhau thế nào?

• Hàng Freehand: Khách hàng trực tiếp của forwarder có quyền lựa chọn đơn vị giao nhận, hãng vận chuyển, lịch trình và phương án vận chuyển.
• Hàng Nominated: Forwarder hoặc đại lý xử lý lô hàng đã được một bên khác chỉ định trước, thường là người mua, người bán hoặc đại lý logistics ở nước ngoài.
• Freehand và Nominated không phải điều kiện Incoterms.
• Freight Prepaid và Freight Collect có liên quan đến việc thanh toán cước nhưng không hoàn toàn đồng nghĩa với Freehand và Nominated.
• Không có quy định chung rằng hàng Freehand hay hàng Nominated mặc nhiên được hãng tàu ưu tiên xếp trước.

Incoterms® là hệ thống 11 quy tắc do Phòng Thương mại Quốc tế ban hành nhằm phân chia nhiệm vụ, chi phí và rủi ro giữa người bán và người mua. Freehand và Nominated không nằm trong hệ thống này mà là cách gọi được sử dụng trong nghiệp vụ giao nhận để xác định bên kiểm soát dịch vụ vận chuyển.

Hàng Freehand là gì?

Hàng Freehand, hay Freehand Cargo, là lô hàng mà khách hàng đang làm việc trực tiếp với forwarder có quyền lựa chọn đơn vị giao nhận và quyết định phương án vận chuyển.

Đối với một lô hàng xuất khẩu từ Việt Nam, hàng thường được xem là Freehand của forwarder Việt Nam khi shipper có quyền:

• Lựa chọn freight forwarder;
• Yêu cầu báo giá và đàm phán cước;
• Lựa chọn hãng tàu hoặc hãng hàng không;
• So sánh lịch trình vận chuyển;
• Quyết định tuyến đi trực tiếp hoặc chuyển tải;
• Lựa chọn FCL, LCL, consol hoặc vận tải hàng không;
• Thống nhất các dịch vụ nội địa, hải quan và chứng từ;
• Theo dõi, yêu cầu cập nhật và xử lý phát sinh thông qua forwarder đã chọn.

Ví dụ, một doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu hàng theo điều kiện CIF và tự lựa chọn KVN Logistics để đặt chỗ, vận chuyển hàng ra cảng, khai báo hải quan và theo dõi hành trình quốc tế. Đối với KVN Logistics, đây thường được xem là một lô hàng Freehand.

Doanh nghiệp có nhu cầu chủ động lựa chọn hãng tàu, lịch trình và phương án vận chuyển có thể tham khảo dịch vụ vận chuyển đường biển quốc tế của KVN Logistics, bao gồm hàng nguyên container FCL, hàng lẻ LCL, hàng consol, hàng rời và hàng dự án.

Đặc điểm của hàng Freehand

Hàng Freehand thường có những đặc điểm sau:

• Forwarder làm việc trực tiếp với bên kiểm soát vận chuyển;
• Có quyền chủ động xây dựng và chào phương án logistics;
• Có thể so sánh nhiều hãng vận chuyển;
• Có khả năng đàm phán giá cước và điều kiện dịch vụ;
• Dễ điều chỉnh lịch trình khi chưa chốt booking;
• Forwarder chịu trách nhiệm tư vấn và theo sát lô hàng theo thỏa thuận với khách hàng;
• Quy trình trao đổi thường trực tiếp và ít tầng trung gian hơn.

Ưu điểm của hàng Freehand

Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, hàng Freehand mang lại mức độ chủ động cao hơn.

Doanh nghiệp có thể lựa chọn tuyến vận chuyển dựa trên nhiều yếu tố thay vì chỉ dựa vào giá cước, chẳng hạn:

• Thời gian vận chuyển;
• Độ ổn định của lịch tàu;
• Số lần chuyển tải;
• Free time tại cảng;
• Local charges;
• Chính sách xử lý khi tàu delay;
• Khả năng hỗ trợ chứng từ;
• Năng lực của đại lý tại nước đến.

Forwarder cũng có điều kiện tư vấn tổng thể hơn, từ vận tải nội địa kết nối cảng – kho – nhà máy, khai báo hải quan đến vận chuyển quốc tế và giao hàng tại điểm đến.

Hạn chế của hàng Freehand

Khi chủ động lựa chọn forwarder và phương án vận chuyển, doanh nghiệp cũng cần chịu trách nhiệm nhiều hơn trong việc:

• Kiểm tra báo giá;
• Đánh giá năng lực forwarder;
• Xác nhận lịch trình;
• Kiểm soát các khoản phụ phí;
• Phối hợp chứng từ đúng thời hạn;
• Xử lý thay đổi booking;
• Theo dõi tiến độ giao hàng.

Nếu lựa chọn đơn vị giao nhận chỉ dựa trên giá cước thấp, doanh nghiệp có thể gặp các khoản chi phí phát sinh như THC, CIC, phí chứng từ, phí CFS, D/O, storage, demurrage hoặc detention.

Doanh nghiệp nên tham khảo thêm bài viết các loại phụ phí logistics thường bị bỏ quên để so sánh tổng chi phí logistics thay vì chỉ nhìn vào ocean freight hoặc air freight.

Hàng Nominated là gì?

Hàng Nominated, còn gọi là Nominated Cargo hoặc hàng chỉ định, là lô hàng mà forwarder, hãng vận chuyển hoặc đại lý xử lý đã được một bên khác chỉ định trước.

Trong hàng xuất khẩu từ Việt Nam, trường hợp phổ biến là người mua ở nước ngoài lựa chọn một forwarder tại nước họ. Forwarder nước ngoài sau đó chỉ định đại lý tại Việt Nam liên hệ với shipper, nhận hàng, đặt booking, xử lý chứng từ và giao hàng theo hướng dẫn.

Khi đó:

• Người mua hoặc đại lý nước ngoài kiểm soát phần vận chuyển chính;
• Shipper Việt Nam không tự lựa chọn forwarder quốc tế;
• Forwarder tại Việt Nam xử lý lô hàng theo nomination hoặc shipping instruction;
• Hãng tàu, lịch trình và routing thường đã được bên chỉ định quyết định;
• Shipper tập trung hoàn thành nghĩa vụ tại đầu xuất khẩu.

Ví dụ, doanh nghiệp Việt Nam bán hàng theo điều kiện FOB. Người mua tại Mỹ lựa chọn forwarder tại Mỹ và forwarder này chỉ định đại lý tại Việt Nam liên hệ với nhà xuất khẩu. Với đại lý Việt Nam, đây là một lô hàng Nominated.

Đặc điểm của hàng Nominated

Hàng Nominated thường có các đặc điểm:

• Forwarder xử lý lô hàng theo chỉ định của đối tác hoặc đại lý nước ngoài;
• Hãng vận chuyển và routing có thể đã được chốt;
• Giá cước vận chuyển chính thường do bên chỉ định đàm phán;
• Shipper phải tuân thủ booking instruction;
• Quy trình trao đổi có thể đi qua nhiều bên;
• Cut-off, Shipping Instruction, VGM và chứng từ cần được thực hiện đúng yêu cầu;
• Các khoản local charges tại đầu xuất khẩu cần được xác nhận rõ trước khi giao hàng.

Ưu điểm của hàng Nominated

Đối với shipper, hàng Nominated có thể giúp giảm khối lượng công việc liên quan đến việc tìm kiếm và đàm phán dịch vụ vận chuyển quốc tế.

Một số lợi ích gồm:

• Không phải tự lựa chọn hãng tàu;
• Không phải trực tiếp đàm phán cước vận chuyển chính;
• Thực hiện theo quy trình đã thống nhất với người mua;
• Phù hợp với khách hàng quốc tế có hệ thống logistics toàn cầu;
• Dễ đồng bộ nhiều nhà cung cấp từ nhiều quốc gia;
• Người mua có thể kiểm soát lịch nhập hàng và chi phí vận chuyển tập trung.

Hạn chế của hàng Nominated

Hạn chế lớn nhất của hàng Nominated là shipper có ít quyền chủ động hơn.

Doanh nghiệp xuất khẩu có thể gặp các tình huống như:

• Forwarder được chỉ định phản hồi chậm;
• Lịch tàu không phù hợp với kế hoạch sản xuất;
• Thay đổi booking nhưng shipper không được chủ động chọn phương án khác;
• Local charges đầu xuất chưa được thông báo rõ;
• Cut-off quá sát thời gian hoàn thành hàng;
• Routing có nhiều điểm chuyển tải;
• Khó xử lý nhanh khi phát sinh tranh chấp giữa các bên.

Vì vậy, dù không trực tiếp kiểm soát cước vận chuyển quốc tế, shipper vẫn cần kiểm tra kỹ booking confirmation, thời hạn giao hàng, địa điểm hạ container, cut-off, local charges và yêu cầu chứng từ.

KVN Logistics cung cấp dịch vụ thông quan và chứng từ xuất nhập khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp rà soát hồ sơ, khai báo hải quan và phối hợp chứng từ cho cả hàng Freehand lẫn hàng Nominated.

Bảng so sánh hàng Freehand và hàng Nominated

Freehand và Nominated có phải là Incoterms không?

Không.

Freehand và Nominated không phải các điều kiện giao hàng thuộc Incoterms®. Hai khái niệm này chỉ phản ánh bên nào có quyền lựa chọn forwarder và kiểm soát hoạt động vận chuyển.

Trong khi đó, Incoterms giúp xác định:

• Bên nào thực hiện từng công việc;
• Bên nào chịu từng khoản chi phí;
• Bên nào làm thủ tục xuất khẩu hoặc nhập khẩu;
• Điểm chuyển giao rủi ro;
• Bên nào có nghĩa vụ thu xếp vận chuyển hoặc bảo hiểm.

Vì vậy, doanh nghiệp không nên sử dụng Freehand hoặc Nominated để thay thế cho điều kiện giao hàng trong hợp đồng ngoại thương.

Mối quan hệ giữa Freehand, Nominated và Incoterms

Trong thực tế, một số mô hình thường gặp gồm:

Xuất khẩu từ Việt Nam

• CFR, CIF, CPT, CIP: Người bán thường thu xếp vận chuyển quốc tế, vì vậy lô hàng thường là Freehand của shipper hoặc forwarder tại Việt Nam.
• FOB, FCA, EXW: Người mua thường kiểm soát vận chuyển chính, vì vậy lô hàng thường là Nominated tại đầu Việt Nam.

Nhập khẩu vào Việt Nam

• FOB, FCA: Người mua Việt Nam thường lựa chọn forwarder và thu xếp vận chuyển, vì vậy lô hàng có thể là Freehand của consignee tại Việt Nam.
• CFR, CIF, CPT, CIP: Người bán nước ngoài thường thu xếp vận chuyển, vì vậy forwarder tại Việt Nam có thể tiếp nhận hàng theo hình thức Nominated.

Đây là những mô hình phổ biến chứ không phải quy tắc tuyệt đối. Hai bên vẫn có thể thỏa thuận cách lựa chọn forwarder, thanh toán cước và phối hợp vận chuyển khác với thông lệ, miễn nội dung được quy định rõ trong hợp đồng.

Freehand có phải luôn là Freight Prepaid không?

Không hoàn toàn.

Freight Prepaid có nghĩa là cước vận chuyển chính được thanh toán tại đầu đi. Freight Collect có nghĩa là cước được thu tại đầu đến.

Trong thực tế:

• Hàng Freehand xuất khẩu thường đi kèm Freight Prepaid;
• Hàng Nominated xuất khẩu thường đi kèm Freight Collect.

Tuy nhiên, Freehand/Nominated mô tả quyền kiểm soát và chỉ định forwarder, còn Prepaid/Collect mô tả địa điểm hoặc phương thức thu cước.

Vì vậy, vẫn có thể tồn tại:

• Hàng Freehand nhưng Freight Collect;
• Hàng Nominated nhưng có một số khoản được trả tại đầu xuất;
• Cước quốc tế do một bên thanh toán nhưng local charges do bên khác chịu.

Doanh nghiệp cần kiểm tra đồng thời hợp đồng mua bán, Incoterms, booking confirmation, debit note và hướng dẫn của forwarder trước khi xác nhận lô hàng.

Hàng Freehand hay Nominated được ưu tiên hơn?

Không có quy định chung rằng hàng Freehand hoặc hàng Nominated được hãng tàu, hãng hàng không hay cảng mặc nhiên ưu tiên hơn.

Việc xếp hàng và xác nhận chỗ thường phụ thuộc vào:

• Loại booking;
• Tình trạng chỗ trên tàu hoặc chuyến bay;
• Equipment availability;
• Thời điểm lấy container;
• Thời điểm hạ bãi;
• Cut-off time;
• Loại hàng hóa;
• Yêu cầu an toàn;
• Chính sách của hãng vận chuyển;
• Mức dịch vụ đã mua;
• Tình trạng khai thác tại cảng.

Từ góc độ forwarder, mức độ ưu tiên công việc của hai loại hàng cũng khác nhau về bản chất:

Với hàng Freehand

Forwarder cần ưu tiên:

• Xây dựng phương án vận chuyển;
• So sánh giá và lịch trình;
• Giữ chỗ;
• Tư vấn routing;
• Kiểm soát tổng chi phí;
• Chủ động cập nhật cho khách hàng;
• Đề xuất phương án thay thế khi lịch tàu thay đổi.

Với hàng Nominated

Forwarder cần ưu tiên:

• Tuân thủ nomination;
• Liên hệ shipper đúng thời hạn;
• Gửi booking instruction;
• Kiểm soát cut-off;
• Phối hợp SI và VGM;
• Báo cáo cho đại lý chỉ định;
• Thu đúng các khoản local charges đã được phê duyệt;
• Hạn chế sai lệch giữa hướng dẫn của người mua, shipper và đại lý.

Do đó, điểm khác biệt không nằm ở việc “lô nào quan trọng hơn”, mà nằm ở bên nào có quyền ra quyết định và forwarder phải ưu tiên nhiệm vụ nào trong quá trình xử lý.

Doanh nghiệp nên ưu tiên hàng Freehand hay Nominated?

Không có lựa chọn phù hợp cho mọi doanh nghiệp. Phương án nên được quyết định dựa trên năng lực logistics, sức mạnh đàm phán và mục tiêu kiểm soát chuỗi cung ứng.

Nên ưu tiên Freehand khi doanh nghiệp:

• Muốn chủ động lịch tàu và thời gian giao hàng;
• Có sản lượng xuất nhập khẩu thường xuyên;
• Có khả năng đàm phán cước tốt;
• Cần kiểm soát routing;
• Muốn kết hợp trucking, hải quan và vận tải quốc tế;
• Có forwarder tin cậy tại Việt Nam;
• Muốn hạn chế local charges thiếu minh bạch;
• Cần xử lý linh hoạt khi thị trường biến động.

Nên chấp nhận Nominated khi:

• Khách hàng có hệ thống logistics toàn cầu;
• Người mua yêu cầu sử dụng forwarder chỉ định;
• Đơn hàng được giao theo FOB hoặc FCA;
• Người mua có hợp đồng cước tốt hơn;
• Shipper muốn tập trung vào sản xuất và giao hàng tại đầu xuất;
• Nhiều nhà cung cấp cần được quản lý chung trong một hệ thống vận chuyển.

Những thông tin cần kiểm tra trước khi xử lý hàng Nominated

Ngay khi nhận được thông tin chỉ định, shipper nên xác nhận:

1. Tên forwarder và đầu mối liên hệ tại Việt Nam;
2. Tên đại lý hoặc bên chỉ định ở nước ngoài;
3. Hãng tàu hoặc hãng hàng không;
4. Cảng đi và cảng đến;
5. ETD và thời gian vận chuyển dự kiến;
6. Ngày cargo cut-off;
7. SI cut-off và VGM cut-off;
8. Địa điểm lấy và hạ container;
9. Các khoản local charges đầu xuất;
10. Số ngày free time;
11. Yêu cầu về vận đơn;
12. Người chịu phí sửa vận đơn nếu thông tin thay đổi;
13. Quy trình xử lý khi booking bị roll hoặc delay;
14. Chứng từ cần gửi cho đại lý nước ngoài.

Doanh nghiệp cũng nên thường xuyên kiểm tra lịch trình vận chuyển của KVN Logistics để chủ động kế hoạch đóng hàng, vận chuyển nội địa và hoàn thiện hồ sơ.

Những thông tin cần cung cấp khi yêu cầu báo giá hàng Freehand

Để forwarder xây dựng phương án chính xác, doanh nghiệp cần cung cấp:

• Tên hàng;
• Mã HS;
• Số lượng kiện;
• Trọng lượng;
• Kích thước hoặc thể tích;
• Loại container;
• Cảng đi;
• Cảng đến;
• Địa chỉ lấy hàng;
• Điều kiện Incoterms;
• Ngày hàng sẵn sàng;
• Yêu cầu transit time;
• Yêu cầu về free time;
• Hàng nguy hiểm, hàng lạnh hoặc hàng đặc thù;
• Dịch vụ hải quan và vận tải nội địa cần bổ sung.

Đối với lô hàng nhỏ chưa đủ nguyên container, doanh nghiệp có thể tham khảo thêm bài viết hàng Consol là gì và khác hàng LCL như thế nào để lựa chọn phương án phù hợp.

KVN Logistics xử lý hàng Freehand và Nominated như thế nào?

Với định vị “Đối tác giải pháp logistics thế hệ mới”, KVN Logistics hỗ trợ doanh nghiệp xử lý cả hàng Freehand và hàng Nominated theo hướng minh bạch, chủ động và kiểm soát rủi ro.

Đối với hàng Freehand

KVN Logistics hỗ trợ:

• Tư vấn điều kiện vận chuyển;
• So sánh hãng tàu và routing;
• Báo giá FCL, LCL, consol và air freight;
• Kiểm tra lịch trình;
• Đặt booking;
• Vận chuyển hàng ra cảng;
• Khai báo hải quan;
• Phối hợp chứng từ;
• Theo dõi lô hàng;
• Xử lý phát sinh tại đầu đi và đầu đến.

Đối với hàng Nominated

KVN Logistics phối hợp:

• Tiếp nhận nomination từ đại lý;
• Liên hệ shipper;
• Gửi booking instruction;
• Điều phối container và trucking;
• Kiểm soát cut-off;
• Hỗ trợ khai báo hải quan;
• Kiểm tra SI, VGM và vận đơn;
• Báo cáo tình trạng lô hàng cho đối tác;
• Phối hợp xử lý thay đổi hoặc phát sinh;
• Minh bạch local charges tại đầu Việt Nam.

KVN Logistics hiện cung cấp các giải pháp tích hợp gồm vận tải biển, vận tải hàng không, vận tải nội địa, thông quan, chứng từ, kho bãi và điều phối chuỗi cung ứng.

Kết luận

Sự khác biệt cốt lõi giữa hàng Freehand và hàng Nominated không nằm ở loại hàng hóa, kích thước lô hàng hay mức độ ưu tiên xếp tàu.

Điểm khác biệt nằm ở quyền lựa chọn forwarder và quyền kiểm soát phương án vận chuyển:

• Hàng Freehand mang lại mức độ chủ động cao hơn cho khách hàng trực tiếp của forwarder;
• Hàng Nominated được xử lý theo chỉ định của người mua, người bán hoặc đại lý logistics khác;
• Freight Prepaid và Freight Collect có liên quan nhưng không hoàn toàn tương đương với Freehand và Nominated;
• Doanh nghiệp cần kiểm tra đồng thời Incoterms, booking, local charges, cut-off và trách nhiệm của từng bên.

Dù xử lý hàng Freehand hay Nominated, lựa chọn một forwarder có mạng lưới quốc tế, năng lực chứng từ và khả năng phối hợp nhiều bên vẫn là yếu tố quan trọng giúp lô hàng được vận hành đúng tiến độ, đúng chi phí và hạn chế phát sinh.

KVN Logistics – We are the Solution.

Hotline: (+84) 28 7101 3998
Email: info@kvnlogistics.vn

FAQ – Câu hỏi thường gặp

Hàng Freehand là gì?

Hàng Freehand là lô hàng mà khách hàng trực tiếp có quyền lựa chọn forwarder, hãng vận chuyển, lịch trình và phương án logistics.

Hàng Nominated là gì?

Hàng Nominated là lô hàng mà forwarder hoặc đại lý vận chuyển đã được người mua, người bán hoặc đối tác logistics khác chỉ định trước.

Hàng FOB là Freehand hay Nominated?

Với hàng xuất khẩu theo FOB, người mua thường thu xếp vận chuyển quốc tế nên lô hàng thường là Nominated tại đầu xuất khẩu. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần căn cứ vào thỏa thuận thực tế.

Hàng CIF có phải luôn là Freehand không?

Hàng CIF xuất khẩu thường là Freehand của người bán vì người bán thu xếp vận chuyển và bảo hiểm. Tuy nhiên, quyền lựa chọn forwarder vẫn phụ thuộc vào hợp đồng và thỏa thuận giữa các bên.

Hàng Freehand có phải luôn Freight Prepaid không?

Không. Freehand mô tả bên kiểm soát vận chuyển, còn Freight Prepaid mô tả việc cước được thu tại đầu đi. Hai khái niệm thường đi cùng nhau nhưng không hoàn toàn đồng nghĩa.

Hàng Nominated có phải luôn Freight Collect không?

Không bắt buộc. Hàng Nominated thường có cước chính được thu tại đầu đến, nhưng shipper vẫn có thể phải thanh toán các khoản local charges, trucking, hải quan hoặc phí chứng từ tại đầu xuất.

Hàng Freehand có được hãng tàu ưu tiên hơn không?

Không. Việc xác nhận chỗ và xếp hàng phụ thuộc vào booking, tình trạng chỗ, cut-off, loại hàng và chính sách của hãng vận chuyển, không phụ thuộc riêng vào việc lô hàng là Freehand hay Nominated.

Doanh nghiệp nên chọn Freehand hay Nominated?

Doanh nghiệp nên chọn Freehand khi muốn chủ động lịch trình, chi phí và phương án vận chuyển. Nominated phù hợp khi người mua có hệ thống logistics riêng hoặc yêu cầu sử dụng forwarder chỉ định.